Pamuk's Istanbul (1)

(...) Toen mijn moeder me voor het eerst zag, vond ze dat ik er zwakker, kwetsbaarder en tengerder uitzag dan mijn twee jaar oudere broer bij zijn geboorte.

Eigenlijk had ik hier de werkwoordsuitgang -miş moeten gebruiken: 'schijnt gevonden te hebben'. De verleden tijd met de uitgang -miş, een vorm waarop ik erg gesteld ben en die we in het Turks gebruiken om dromen en sprookjes te vertellen, en dingen die we niet zelf hebben meegemaakt, is geschikter voor het weergeven van wat we hebben beleefd toen we in de wieg lagen, in de kinderwagen of toen we onze eerste stapjes zetten. Want onze eerste levenservaringen horen we jaren later uit de mond van onze ouders en wij beleven er dan een huiveringwekkend genoegen aan om naar ons eigen verhaal te luisteren alsof we iemand anders zijn eerste woordjes horen zeggen, zijn eerste stapjes zien zetten. Door dit aangename gevoel, dat doet denken aan het plezier om onszelf in onze eigen droom te zien, zet zich later een andere gewoonte in onze ziel vast, die ons tot aan onze dood zal vergiftigen: we maken er een gewoonte van om de betekenis van alles wat we in het leven meemaken - zelfs van ons diepste genot - van anderen over te nemen. Net zoals deze eerste 'herinneringen' aan onze babytijd verhalen zijn die we van anderen horen en ons vervolgens zo gretig eigen maken dat we beginnen te denken dat het onze eigen herinneringen zijn, die we vervolgens vol overtuiging aan anderen vertellen, zo denken we ook dat wat anderen zeggen over allerlei dingen die we in het leven doen, ons eigen idee is, sterker nog: die mening van anderen verandert in een herinnering die belangrijker is dan hetgeen we hebben meegemaakt.

Uit: Istanbul; herinneringen en de stad, Orhan Pamuk (hoofdstuk 1, Een andere Orhan)

Hm, ja, het zou een experiment kunnen zijn: Elyan, onze Orhan, niet te vergiftigen met het aangename gevoel dat onze herinneringen aan zijn babytijd hem zouden kunnen geven. Zodat hij 'pure' herinneringen kan gaan koesteren, niet bepaald door zijn ouders. Hoe zouden die er dan uitzien?

Maar ja, dat leven van herinnerde herinneringen kan wel leiden tot zoiets schitterends als Pamuk's boek. Laten we het leven maar gewoon blijven leven zoals we leven, al is het dan een tweedehands. Dat heeft zo z'n eigen schoonheid.